Zapalenie zatok u psa – objawy, przyczyny i leczenie

Kichanie, wypływ z nosa, chrapliwy oddech czy częste pocieranie pyska łapą mogą wyglądać jak zwykła infekcja. U psa takie objawy nie zawsze jednak oznaczają banalne przeziębienie. Jedną z możliwych przyczyn jest zapalenie zatok u psa, często współistniejące ze stanem zapalnym błony śluzowej nosa.

W praktyce problemy dotyczące jam nosowych i zatok mogą mieć bardzo różne podłoże. Przyczyną bywają infekcje, ciało obce, choroby zębów, grzyby, alergie, nieprawidłowości anatomiczne, a także zmiany nowotworowe. Z tego powodu długotrwałego kichania czy przewlekłego wypływu z nosa nie powinno się automatycznie leczyć domowymi sposobami.

Szczególnie istotne jest to, czy wydzielina wypływa z jednego, czy z obu nozdrzy, jak wygląda i czy problemowi towarzyszą inne objawy. Takie informacje mogą być bardzo pomocne podczas diagnostyki.

Czym jest zapalenie zatok u psa?

Zatoki to przestrzenie w obrębie czaszki połączone z jamą nosową. Ich wnętrze wyściela błona śluzowa, która może ulec zapaleniu.

U psów stan zapalny zatok często pojawia się razem z zapaleniem błony śluzowej nosa. Z tego względu w weterynarii można spotkać się z określeniem zapalenie nosa i zatok, czyli rhinosinusitis.

Zapalenie może mieć charakter:

• ostry,
• przewlekły,
• jednostronny,
• obustronny.

Samo określenie „zapalenie zatok” nie mówi jednak jeszcze, co jest przyczyną problemu. Aby skutecznie leczyć psa, trzeba ustalić, dlaczego stan zapalny się pojawił.

Zapalenie zatok u psa – objawy

Objawy mogą różnić się w zależności od przyczyny i czasu trwania choroby.

Do najczęstszych należą:

• kichanie,
• wypływ z nosa,
• zatkany nos,
• głośniejsze oddychanie przez nos,
• parskanie,
• odruch odwrotnego kichania,
• pocieranie pyska łapą,
• ocieranie nosa o podłoże,
• trudności z węszeniem,
• pogorszenie apetytu,
• kaszel lub odruchy krztuszenia związane ze spływaniem wydzieliny do gardła.

W bardziej nasilonych przypadkach mogą wystąpić również objawy ogólne, takie jak osowiałość czy gorączka.

Przewlekły stan zapalny może prowadzić do długotrwałego, nawracającego wypływu z nosa.

Jak wygląda wydzielina z nosa przy zapaleniu zatok?

Wydzielina może mieć różny charakter.

Początkowo bywa wodnista i przezroczysta. W innych przypadkach jest bardziej śluzowa, gęsta, żółtawa lub zielonkawa.

Może występować także domieszka krwi.

Sam kolor wydzieliny nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy przyczyną jest infekcja bakteryjna. Gęsty czy ropny wypływ może pojawiać się również wtórnie przy innych problemach, takich jak ciało obce, przewlekłe zapalenie czy choroba grzybicza.

Bardzo ważna jest natomiast odpowiedź na pytanie, czy wydzielina wypływa z jednego, czy z obu nozdrzy.

Wydzielina tylko z jednego nozdrza – co może oznaczać?

Jednostronny wypływ z nosa wymaga szczególnej uwagi.

Może sugerować lokalny problem obejmujący jedną stronę jamy nosowej, na przykład:

• ciało obce,
• problem stomatologiczny,
• chorobę grzybiczą,
• zmianę rozrostową,
• miejscowy stan zapalny.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy jednostronny katar jest objawem poważnej choroby. Jest jednak wskazaniem do dokładniejszej diagnostyki, szczególnie jeśli utrzymuje się przez dłuższy czas albo zawiera krew.

Dlaczego pies ma zapalenie zatok?

Przyczyn może być wiele.

Infekcje

Stan zapalny może być związany z infekcją wirusową, bakteryjną lub grzybiczą.

W przypadku zakażeń bakteryjnych ważne jest jednak ustalenie, czy bakterie są rzeczywiście pierwotną przyczyną choroby. Nierzadko kolonizują one już zmienioną zapalnie błonę śluzową i stają się problemem wtórnym.

Dlatego przewlekłego wypływu z nosa nie powinno się leczyć kolejnymi antybiotykami bez próby ustalenia przyczyny.

Ciało obce w nosie

Źdźbło trawy, fragment rośliny, nasiono czy inny drobny element może dostać się do jamy nosowej podczas spaceru.

Pies zwykle zaczyna wtedy gwałtownie kichać, pocierać nos łapą i jest wyraźnie niespokojny.

Często problem dotyczy jednego nozdrza.

Jeżeli ciało obce pozostanie w jamie nosowej, może wywołać przewlekły stan zapalny i wtórne zakażenie.

Choroby zębów

Korzenie niektórych górnych zębów znajdują się bardzo blisko struktur nosa i zatok.

Zaawansowana choroba przyzębia, ropień korzenia albo inne problemy stomatologiczne mogą więc prowadzić do zapalenia w tej okolicy.

Czasami przyczyną przewlekłego wypływu z nosa okazuje się właśnie chory ząb, mimo że na pierwszy rzut oka problem wygląda jak choroba układu oddechowego.

Zakażenie grzybicze

Jedną z istotnych przyczyn przewlekłych chorób nosa i zatok u psów jest aspergiloza.

Może powodować między innymi:

• przewlekły wypływ z nosa,
• kichanie,
• krwawienia z nosa,
• ból w okolicy nosa,
• zmiany w obrębie nozdrzy.

Diagnostyka i leczenie chorób grzybiczych wymagają specjalistycznego postępowania.

Nowotwory jamy nosowej

Przewlekły wypływ z nosa, szczególnie jednostronny i z domieszką krwi, może być także objawem zmiany nowotworowej.

W bardziej zaawansowanych przypadkach może dojść do deformacji okolicy nosa lub twarzy.

Nowotwory nie są najczęstszą przyczyną każdego przypadku kichania, ale przy długotrwałych i nietypowych objawach należy je brać pod uwagę.

Urazy i nieprawidłowości anatomiczne

Rzadziej przewlekły stan zapalny może być związany z urazem, deformacją struktur nosa lub innymi zaburzeniami anatomicznymi.

Czy pies może mieć zapalenie zatok od alergii?

Alergia może powodować objawy ze strony dróg oddechowych, ale u psów zdecydowanie częściej kojarzy się z problemami skórnymi niż z typowym przewlekłym katarem.

Jeżeli pies regularnie kicha lub ma wypływ z nosa, nie powinno się od razu zakładać, że to alergia.

Najpierw trzeba wykluczyć inne przyczyny, szczególnie jeśli wydzielina jest jednostronna, ropna albo krwista.

Zapalenie zatok u psa a przeziębienie

Określenie „przeziębienie” często jest stosowane przez właścicieli jako zbiorcza nazwa infekcji objawiających się kichaniem i katarem.

Psy mogą chorować na infekcje dróg oddechowych, ale ich przyczyny nie są identyczne jak u ludzi.

Sam fakt, że pies był na dworze przy niskiej temperaturze albo zmókł podczas spaceru, nie oznacza automatycznie, że stąd wzięło się zapalenie zatok.

Przy długo utrzymujących się objawach ważniejsze jest znalezienie konkretnego źródła problemu niż przypisywanie go pogodzie.

Czy zapalenie zatok u psa jest zaraźliwe?

To zależy od przyczyny.

Samo zapalenie zatok u psa nie jest jedną konkretną chorobą zakaźną.

Jeśli stan zapalny jest spowodowany ciałem obcym, chorym zębem czy zmianą nowotworową, nie ma możliwości „zarażenia” drugiego psa.

Jeżeli natomiast objawy są związane z zakaźną chorobą układu oddechowego, czynnik wywołujący infekcję może przenosić się pomiędzy zwierzętami.

Dlatego przy podejrzeniu infekcji i kontakcie psa z innymi zwierzętami warto skonsultować zasady izolacji z lekarzem weterynarii.

Jak weterynarz rozpoznaje zapalenie zatok u psa?

Diagnostyka zaczyna się od dokładnego wywiadu.

Lekarz może zapytać:

• od kiedy pies kicha,
• czy wydzielina pochodzi z jednego czy obu nozdrzy,
• jak wygląda,
• czy pojawia się krew,
• czy pies ma apetyt,
• czy oddycha normalnie,
• czy objawy pojawiły się nagle,
• czy pies mógł wciągnąć źdźbło trawy lub inne ciało obce,
• czy występują problemy stomatologiczne.

Następnie lekarz bada jamę ustną, nos i pozostałe struktury głowy.

W zależności od objawów mogą być potrzebne dalsze badania.

Jakie badania mogą być potrzebne?

Przy krótkotrwałych, łagodnych objawach diagnostyka może być stosunkowo prosta.

Przy przewlekłym problemie konieczne bywają bardziej zaawansowane badania, między innymi:

• badania krwi,
• badania obrazowe,
• RTG,
• tomografia komputerowa,
• rinoskopia,
• pobranie materiału do cytologii,
• biopsja,
• badania mikrobiologiczne,
• diagnostyka stomatologiczna.

Szczególnie przy podejrzeniu choroby struktur nosa tomografia komputerowa pozwala znacznie dokładniej ocenić zmiany niż standardowe zdjęcie RTG.

Co to jest rinoskopia?

Rinoskopia polega na oglądaniu wnętrza jamy nosowej przy użyciu endoskopu.

Badanie przeprowadza się w znieczuleniu.

Pozwala ono między innymi:

• obejrzeć błonę śluzową,
• znaleźć ciało obce,
• ocenić obecność nieprawidłowych tkanek,
• pobrać materiał do dalszego badania.

W przewlekłych przypadkach może być jednym z kluczowych elementów diagnostyki.

Jak leczy się zapalenie zatok u psa?

Nie istnieje jeden lek odpowiedni dla każdego przypadku.

Leczenie zależy od przyczyny.

Jeżeli problemem jest ciało obce, trzeba je usunąć.

Jeśli stan zapalny jest skutkiem chorego zęba, samo podawanie leków na katar nie rozwiąże problemu – konieczne jest leczenie stomatologiczne.

Przy potwierdzonej infekcji bakteryjnej lekarz może zastosować antybiotyk.

W zakażeniach grzybiczych wykorzystuje się specjalistyczne leczenie przeciwgrzybicze.

Przy zmianach nowotworowych postępowanie zależy od rodzaju i zaawansowania choroby.

Dlatego leczenie „zapalenia zatok” bez ustalenia przyczyny może przynieść jedynie krótkotrwałą poprawę albo nie pomóc w ogóle.

Antybiotyk na zapalenie zatok u psa

Antybiotyk nie powinien być stosowany automatycznie przy każdym wypływie z nosa.

Bakterie mogą być przyczyną objawów, ale mogą również pojawić się wtórnie w nosie już zmienionym przez inną chorobę.

Jeżeli pierwotną przyczyną jest ciało obce, grzyb, chory ząb czy nowotwór, kolejna kuracja antybiotykiem nie usunie źródła problemu.

Lek i czas terapii powinien dobrać lekarz weterynarii.

Nie należy podawać psu antybiotyków pozostałych po wcześniejszym leczeniu ani leków przepisanych innemu zwierzęciu.

Czy można zrobić psu inhalację?

Inhalacje z samej soli fizjologicznej mogą w niektórych przypadkach pomóc nawilżyć drogi oddechowe i rozrzedzić zalegającą wydzielinę.

Nie zastępują jednak diagnostyki i leczenia przyczyny.

Nie należy samodzielnie dodawać do inhalacji:

• olejków eterycznych,
• mentolu,
• preparatów dla ludzi,
• leków bez wskazania lekarza.

Niektóre substancje stosowane przez ludzi mogą podrażniać drogi oddechowe psa lub być dla niego toksyczne.

Domowe sposoby na zapalenie zatok u psa

Przy lekkich objawach można przede wszystkim zadbać o komfort psa.

Pomocne może być:

• zapewnienie dostępu do świeżej wody,
• unikanie dymu papierosowego,
• ograniczenie kontaktu z intensywnymi zapachami,
• utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza,
• spokojny odpoczynek.

Nie należy jednak próbować wkraplać do nosa przypadkowych preparatów ani podawać leków dla ludzi.

Domowa opieka ma znaczenie wspomagające. Jeśli przyczyną jest ciało obce, chory ząb, grzyb czy inny poważniejszy problem, nie rozwiąże go nawilżanie powietrza.

Czy można podać psu krople do nosa dla ludzi?

Bez konsultacji z lekarzem – nie.

Ludzkie preparaty udrażniające nos mogą zawierać substancje nieodpowiednie dla psa.

Podobnie nie powinno się samodzielnie podawać leków przeciwprzeziębieniowych czy przeciwzapalnych z domowej apteczki.

Dawkowanie leków u zwierząt znacząco różni się od stosowanego u ludzi, a część popularnych preparatów może być dla psów toksyczna.

Zapalenie zatok u psa – jak długo trwa?

Czas leczenia zależy całkowicie od przyczyny.

Łagodny, ostry stan zapalny może ustąpić stosunkowo szybko.

Przewlekłe zapalenie nosa i zatok może trwać tygodniami lub miesiącami, szczególnie jeśli pierwotna przyczyna nie została rozpoznana.

Dlatego nawracający katar leczony przez kolejne miesiące tymi samymi preparatami powinien skłonić do rozszerzenia diagnostyki.

Kiedy kichanie u psa powinno zaniepokoić?

Pojedyncze kichnięcie jest całkowicie normalne.

Pies może kichnąć po powąchaniu kurzu, ziemi czy intensywnego zapachu.

Większej uwagi wymaga:

• nagłe, bardzo intensywne kichanie,
• napady kichania powtarzające się przez dłuższy czas,
• wypływ z nosa,
• krew z nosa,
• trudności z oddychaniem,
• pocieranie pyska,
• przewlekłe objawy.

Nagły napad kichania po spacerze w wysokiej trawie może na przykład sugerować ciało obce w jamie nosowej.

Krew z nosa u psa – czy to zapalenie zatok?

Może się pojawić przy stanie zapalnym, ale krwawienia z nosa nie należy automatycznie przypisywać zapaleniu zatok.

Przyczyną mogą być również:

• uraz,
• ciało obce,
• zakażenie grzybicze,
• choroba nowotworowa,
• zaburzenia krzepnięcia,
• nadciśnienie,
• inne choroby ogólne.

Powtarzające się krwawienia z nosa wymagają diagnostyki.

Szczególnie niepokojące jest przewlekłe krwawienie tylko z jednej strony.

Pies ma zatkany nos – jak mu pomóc?

Jeżeli pies jest w stanie normalnie oddychać, można zadbać o odpowiednie nawilżenie powietrza oraz delikatnie usuwać wydzielinę z zewnętrznej części nozdrzy wilgotnym, miękkim gazikiem.

Nie należy wciskać niczego do wnętrza nosa.

Pies powinien mieć dostęp do wody, a pomieszczenie powinno być wolne od dymu, aerozoli i mocno perfumowanych środków.

Jeśli trudność w oddychaniu narasta, pies zaczyna oddychać z otwartym pyskiem w spoczynku albo wygląda na wyraźnie dusznego, potrzebna jest pilna pomoc weterynaryjna.

Kiedy z psem do weterynarza?

Konsultacja jest wskazana, jeśli:

• wydzielina z nosa utrzymuje się przez kilka dni,
• objawy regularnie nawracają,
• wydzielina jest ropna,
• problem dotyczy tylko jednego nozdrza,
• pojawia się krew,
• pies intensywnie pociera pysk,
• kichanie jest bardzo gwałtowne,
• pojawia się ból w obrębie pyska,
• pies traci apetyt,
• jest osowiały,
• występują trudności z oddychaniem,
• zmienia się kształt nosa lub twarzy.

Nie trzeba czekać na wszystkie te objawy jednocześnie.

Przy przewlekłym jednostronnym wypływie z nosa diagnostykę warto rozpocząć nawet wtedy, kiedy pies poza tym wydaje się czuć bardzo dobrze.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Pilnie skontaktuj się z lekarzem weterynarii, jeżeli pies:

• ma wyraźne trudności z oddychaniem,
• sinieją mu błony śluzowe,
• intensywnie krwawi z nosa,
• jest bardzo osłabiony,
• traci przytomność,
• nagle zaczyna mieć poważne problemy z oddychaniem po wciągnięciu ciała obcego.

Problemy z oddychaniem zawsze powinny być traktowane poważnie.

Czy zapalenie zatok u psa może wracać?

Tak, szczególnie jeśli nie została usunięta pierwotna przyczyna.

Przykładowo pies może chwilowo poczuć się lepiej po leczeniu wtórnego zakażenia bakteryjnego, ale jeśli w jamie nosowej nadal znajduje się ciało obce, objawy prawdopodobnie wrócą.

Podobnie może być w przypadku nieleczonego chorego zęba czy choroby grzybiczej.

Nawracający problem jest więc wskazaniem do ponownej oceny diagnozy.

Jak zapobiegać problemom z zatokami u psa?

Nie wszystkim przyczynom można zapobiec.

Warto jednak:

• regularnie kontrolować stan zębów,
• dbać o higienę jamy ustnej,
• unikać dymu papierosowego w otoczeniu psa,
• obserwować go po spacerach w wysokiej trawie,
• reagować na przewlekły wypływ z nosa,
• nie lekceważyć krwawień z nosa.

Wczesne wykrycie problemu zwykle ułatwia diagnostykę i pozwala szybciej rozpocząć właściwe leczenie.

Zapalenie zatok u psa – podsumowanie

Zapalenie zatok u psa może powodować kichanie, wypływ z nosa, zatkanie nosa, parskanie, pocieranie pyska i problemy z oddychaniem przez nos. Objawy te nie są jednak charakterystyczne wyłącznie dla jednej choroby.

Za stanem zapalnym mogą stać infekcje, ciało obce, choroby zębów, zakażenie grzybicze, uraz, nieprawidłowości anatomiczne lub zmiany nowotworowe.

Szczególnej uwagi wymaga przewlekły wypływ z jednego nozdrza, domieszka krwi, ból oraz nawracające objawy. W takich przypadkach lekarz może zalecić bardziej zaawansowaną diagnostykę, między innymi tomografię komputerową, rinoskopię lub pobranie wycinków.

Nie istnieje jeden uniwersalny lek na zapalenie zatok. Antybiotyk pomoże tylko wtedy, gdy rzeczywiście istnieją wskazania do jego zastosowania. Przy ciele obcym konieczne może być jego usunięcie, przy chorobie zęba leczenie stomatologiczne, a przy zakażeniu grzybiczym odpowiednia terapia przeciwgrzybicza.

Jeśli pies kichnie kilka razy po spacerze, nie musi to oznaczać choroby. Jeżeli jednak katar, kichanie lub problemy z oddychaniem utrzymują się, nawracają albo towarzyszy im krew z nosa, warto poszukać przyczyny zamiast przez kolejne tygodnie traktować problem jak zwykłe „przeziębienie”.