Gronkowiec u psa – objawy, leczenie i przyczyny zakażenia

Swędząca skóra, krostki, strupy, zaczerwienienie, miejscowe wyłysienia czy nieprzyjemny zapach skóry mogą wskazywać na infekcję bakteryjną. Jednym z najczęstszych drobnoustrojów odpowiedzialnych za takie problemy jest gronkowiec. Gronkowiec u psa nie oznacza jednak automatycznie, że zwierzę zaraziło się niebezpieczną bakterią od innego psa. Niektóre bakterie z rodzaju Staphylococcus mogą naturalnie występować na skórze i błonach śluzowych zdrowych zwierząt.

Najważniejszym gatunkiem związanym z bakteryjnymi zakażeniami skóry u psów jest Staphylococcus pseudintermedius. Problem pojawia się zazwyczaj wtedy, gdy zostaje zaburzona naturalna bariera ochronna skóry albo pies cierpi na inną chorobę sprzyjającą namnażaniu bakterii. Właśnie dlatego nawracającego zakażenia gronkowcem nie powinno się traktować wyłącznie antybiotykiem – równie ważne jest znalezienie przyczyny, która pozwala infekcji ciągle wracać.

Jak wygląda gronkowiec u psa, czy można się nim zarazić, jakie badania wykonuje weterynarz i jak długo trwa leczenie?

Co to jest gronkowiec u psa?

Gronkowce, czyli bakterie z rodzaju Staphylococcus, występują zarówno u ludzi, jak i u zwierząt.

U psów szczególnie istotny jest Staphylococcus pseudintermedius. To właśnie ten gatunek jest głównym patogenem związanym z ropnym zapaleniem skóry, czyli piodermią u psów.

Sama obecność bakterii nie zawsze oznacza chorobę.

Gronkowce mogą stanowić część naturalnej mikroflory skóry oraz błon śluzowych. Dopiero gdy bakterie zaczynają nadmiernie się namnażać i wnikają w uszkodzoną skórę, mogą doprowadzić do infekcji.

Dlatego dodatni wynik badania bakteriologicznego trzeba zawsze interpretować razem z objawami klinicznymi.

Gronkowiec u psa – jakie daje objawy?

Objawy zależą od tego, jak głęboko sięga zakażenie, gdzie jest zlokalizowane i czy występują jednocześnie inne problemy dermatologiczne.

Najczęściej obserwuje się:

• zaczerwienienie skóry,
• krostki,
• grudki,
• strupy,
• łuszczenie,
• miejscową utratę sierści,
• świąd,
• nieprzyjemny zapach skóry,
• sączące zmiany,
• bolesność.

Często pojawiają się charakterystyczne okrągłe obszary utraty sierści i łuszczącej się skóry.

Pies może intensywnie się drapać, gryźć łapy albo ocierać o meble.

Przy głębszych zakażeniach zmiany stają się bardziej bolesne. Mogą powstawać guzki, przetoki, nadżerki oraz miejsca, z których wypływa ropa lub krwista wydzielina.

Jak wygląda gronkowiec u psa na skórze?

Nie ma jednego wyglądu, który pozwalałby rozpoznać zakażenie wyłącznie na podstawie zdjęcia.

Powierzchowne bakteryjne zapalenie skóry może przypominać:

• uczulenie,
• grzybicę,
• chorobę pasożytniczą,
• ukąszenia owadów,
• inne infekcje skórne.

Na początku mogą pojawiać się niewielkie czerwone grudki lub krosty. Gdy zmiana pęka, na powierzchni skóry może powstać strupek.

Typowe są także tzw. kryzki naskórkowe – okrągłe zmiany z łuszczącym się brzegiem, czasem przypominające obrączkę.

Właśnie dlatego diagnoza „gronkowca” nie powinna opierać się wyłącznie na wyglądzie skóry.

Piodermia, czyli ropne zapalenie skóry u psa

Jednym z najczęstszych skutków nadmiernego namnażania gronkowców jest piodermia.

Piodermia oznacza bakteryjne zakażenie skóry. U psów jej głównym patogenem jest właśnie Staphylococcus pseudintermedius.

Wyróżnia się między innymi:

• piodermię powierzchniową,
• powierzchowne bakteryjne zapalenie mieszków włosowych,
• głęboką piodermię.

Im głębiej sięga proces zapalny, tym poważniejsze mogą być zmiany i tym bardziej skomplikowane leczenie.

Powierzchowne zakażenie gronkowcem

To stosunkowo częsta postać infekcji.

Bakterie zajmują powierzchnię skóry i mieszki włosowe.

Mogą pojawić się:

• niewielkie krosty,
• grudki,
• strupy,
• wyłysienia,
• łuszczenie,
• świąd.

Przy niewielkich zmianach lekarz może zdecydować o leczeniu miejscowym.

W bardziej rozległych przypadkach sposób terapii dobiera się do obrazu klinicznego i wyników badań.

Głębokie zakażenie skóry

Głęboka piodermia jest znacznie poważniejszym problemem.

Proces zapalny obejmuje głębiej położone części mieszków włosowych i skórę właściwą.

Mogą wystąpić:

• bolesne guzki,
• obrzęk,
• przetoki,
• ropna wydzielina,
• krwawienie,
• rozległe strupy,
• silny dyskomfort.

Przy bardzo nasilonej infekcji mogą pojawić się również objawy ogólne, takie jak osowiałość czy gorączka.

Takich zmian nie należy próbować leczyć domowymi sposobami.

Gronkowiec na łapach psa

Łapy są jednym z miejsc, w których bakteryjne infekcje mogą pojawiać się szczególnie często.

Pies może:

• intensywnie lizać łapy,
• wygryzać skórę między palcami,
• kuleć,
• mieć zaczerwienione przestrzenie międzypalcowe,
• mieć guzki lub ropne zmiany.

Głębokie zmiany pomiędzy palcami mogą przyjmować postać bolesnych guzków i przetok.

Samo leczenie bakterii często jednak nie wystarcza. Trzeba ustalić, dlaczego skóra w tym miejscu została uszkodzona.

Przyczyną mogą być między innymi alergie, ciała obce, przewlekłe lizanie czy inne choroby skóry.

Gronkowiec w uchu psa

Gronkowce mogą uczestniczyć również w zakażeniach przewodu słuchowego.

Wtedy właściciel może zauważyć:

• zaczerwienienie ucha,
• wydzielinę,
• nieprzyjemny zapach,
• potrząsanie głową,
• drapanie ucha,
• bolesność.

Jednocześnie zakażenie bakteryjne często jest wtórne do innego problemu.

Nawracające zapalenia uszu mogą być związane między innymi z alergią.

Dlatego przy kolejnej infekcji warto szukać przyczyny, zamiast ograniczać leczenie do kolejnych kropli.

Dlaczego u psa rozwija się gronkowiec?

Do infekcji bardzo często dochodzi wtedy, kiedy zostaje osłabiona naturalna bariera ochronna skóry.

Zdrowa skóra utrudnia bakteriom przedostanie się do głębszych warstw.

Jeżeli jednak pies intensywnie się drapie, liże albo ma przewlekły stan zapalny, powstają mikrouszkodzenia, które tworzą idealne warunki do zakażenia.

Jedną z bardzo częstych przyczyn takich problemów są alergiczne choroby skóry.

Gronkowiec a alergia u psa

Alergia i infekcja bakteryjna bardzo często występują jednocześnie.

Pies z atopowym zapaleniem skóry intensywnie się drapie i liże.

Uszkadza przy tym barierę naskórka, co ułatwia namnażanie bakterii.

Powstaje błędne koło:

alergia wywołuje świąd → pies się drapie → uszkadza skórę → rozwija się zakażenie → stan zapalny zwiększa świąd → pies drapie się jeszcze bardziej.

W takim przypadku samo wyleczenie infekcji nie rozwiązuje problemu na stałe.

Jeśli podstawowa alergia pozostaje niekontrolowana, gronkowiec może szybko wrócić.

Inne choroby sprzyjające zakażeniom

Nawracające infekcje skóry mogą być związane również z innymi problemami zdrowotnymi.

Lekarz może wziąć pod uwagę między innymi:

• choroby endokrynologiczne,
• pasożyty skóry,
• zaburzenia rogowacenia,
• choroby immunologiczne,
• przewlekłe uszkadzanie skóry,
• zaburzenia odporności.

Jeżeli pies kilka razy w roku wymaga leczenia z powodu tej samej infekcji, warto szukać pierwotnej przyczyny.

Czy gronkowiec u psa jest zaraźliwy?

Sytuacja jest bardziej skomplikowana niż przy typowej chorobie zakaźnej.

Staphylococcus pseudintermedius jest bakterią silnie związaną z psami i może występować również u zdrowych zwierząt.

Samo przebywanie w jednym domu z psem z piodermią nie oznacza więc automatycznie, że drugi zdrowy pies zachoruje.

Nie ma zazwyczaj potrzeby traktowania zwykłej infekcji gronkowcowej skóry tak jak choroby wysoce zakaźnej.

Większej ostrożności wymagają jednak szczepy bakterii oporne na antybiotyki.

Czy człowiek może zarazić się gronkowcem od psa?

Zakażenia ludzi bakteriami typowo związanymi z psami są możliwe, ale nie należą do sytuacji, których należy oczekiwać przy każdym kontakcie ze zwierzęciem.

Ryzyko może mieć większe znaczenie dla osób szczególnie podatnych na zakażenia, na przykład z poważnymi zaburzeniami odporności.

Podczas leczenia zakażenia skóry warto przestrzegać zwykłych zasad higieny:

• myć ręce po opatrywaniu zmian,
• nie pozwalać psu lizać ran człowieka,
• prać zabrudzone posłania,
• stosować rękawiczki przy kontakcie z dużą ilością wydzieliny.

Nie ma natomiast powodu do paniki ani automatycznej izolacji psa od całej rodziny.

Staphylococcus aureus czy Staphylococcus pseudintermedius?

W języku potocznym określenie „gronkowiec” często kojarzy się ze Staphylococcus aureus, ponieważ jest on bardzo dobrze znanym patogenem człowieka.

U psów sytuacja wygląda inaczej.

Najważniejszym gatunkiem odpowiedzialnym za piodermię jest Staphylococcus pseudintermedius.

U psów mogą oczywiście występować również inne gatunki gronkowców, w tym S. aureus czy S. schleiferi, ale to S. pseudintermedius jest głównym patogenem związanym z bakteryjnymi infekcjami skóry.

Jak weterynarz rozpoznaje gronkowca?

Diagnostyka zwykle zaczyna się od dokładnego obejrzenia zmian i zebrania wywiadu.

Lekarz może zapytać:

• od kiedy występują objawy,
• czy pies się drapie,
• czy infekcje wcześniej nawracały,
• jakie leki były stosowane,
• czy występują alergie,
• czy pies ma problemy z uszami lub łapami.

Następnie może wykonać badania dermatologiczne.

Cytologia skóry

Jednym z podstawowych badań jest cytologia.

Materiał można pobrać ze zmiany na przykład przez odcisk na szkiełku, wymaz lub użycie taśmy.

Następnie lekarz ocenia preparat pod mikroskopem.

Może zobaczyć bakterie oraz komórki zapalne.

Cytologia jest szybkim i bardzo przydatnym badaniem pozwalającym ocenić, czy bakterie rzeczywiście biorą udział w aktualnym procesie zapalnym.

Posiew i antybiogram

W niektórych przypadkach wykonuje się posiew bakteriologiczny.

Materiał pobrany ze zmiany trafia do laboratorium, gdzie identyfikuje się bakterię.

Antybiogram pozwala natomiast określić jej wrażliwość na poszczególne antybiotyki.

Ma to szczególne znaczenie, gdy:

• infekcja jest głęboka,
• leczenie nie działa,
• zakażenia często nawracają,
• pies otrzymywał wcześniej wiele antybiotyków,
• podejrzewana jest oporność bakterii.

Nie każdy niewielki przypadek powierzchownej piodermii wymaga od razu posiewu, ale przy bardziej skomplikowanych infekcjach może być on bardzo ważny.

Co to jest MRSP?

MRSP oznacza metycylinooporny Staphylococcus pseudintermedius.

Jest to szczep bakterii, który nabył oporność na określoną grupę antybiotyków.

Problem nie polega na tym, że taka bakteria automatycznie wywołuje cięższą chorobę. Trudność dotyczy przede wszystkim leczenia – dostępnych skutecznych antybiotyków może być mniej.

Właśnie dlatego nieuzasadnione i nieprawidłowe stosowanie antybiotyków jest tak dużym problemem.

Jeśli podejrzewa się zakażenie bakterią oporną, posiew i antybiogram mają szczególne znaczenie.

Jak leczy się gronkowca u psa?

Leczenie zależy od rozległości i głębokości infekcji.

W przypadku powierzchownych zakażeń bardzo ważną rolę odgrywa leczenie miejscowe.

Lekarz może zalecić preparaty zawierające substancje antyseptyczne, na przykład w postaci:

• szamponu,
• płynu,
• pianki,
• sprayu,
• chusteczek dermatologicznych.

W bardziej nasilonych lub głębokich zakażeniach może być konieczne zastosowanie antybiotyku ogólnego.

Jednocześnie trzeba leczyć chorobę, która doprowadziła do powstania infekcji.

Szampon na gronkowca u psa

W leczeniu piodermii często wykorzystuje się specjalistyczne preparaty przeciwbakteryjne.

Lekarz może zalecić między innymi szampon zawierający chlorheksydynę lub inną substancję o odpowiednim działaniu.

Kluczowe jest jednak właściwe stosowanie produktu.

Szampon leczniczy zwykle musi pozostawać na skórze przez określony czas, aby substancja czynna mogła zadziałać.

Jeżeli właściciel nałoży go i natychmiast spłucze tak jak zwykły kosmetyk pielęgnacyjny, efekt może być znacznie słabszy.

Należy więc dokładnie przestrzegać instrukcji produktu i zaleceń lekarza.

Antybiotyk na gronkowca u psa

Antybiotyk nie zawsze jest konieczny.

Współczesne podejście do leczenia powierzchownych infekcji skóry kładzie duży nacisk na terapię miejscową, szczególnie w związku z narastającą opornością bakterii na antybiotyki.

Jeśli jednak zakażenie jest głębokie lub rozległe albo istnieją inne wskazania, lekarz może zdecydować o antybiotykoterapii ogólnej.

Nie należy:

• skracać leczenia na własną rękę,
• zmieniać dawkowania,
• stosować pozostałości antybiotyku po wcześniejszej chorobie,
• używać leku przepisanego innemu psu.

Niewłaściwa antybiotykoterapia sprzyja rozwojowi bakterii opornych.

Ile trwa leczenie gronkowca u psa?

Nie ma jednego czasu leczenia dla wszystkich infekcji.

Niewielkie powierzchowne zmiany mogą zareagować na terapię stosunkowo szybko.

Głębsze zakażenia wymagają znacznie dłuższego leczenia.

Bardzo ważne jest również to, czy udało się opanować chorobę podstawową.

Jeżeli pies ma nieleczoną alergię i cały czas uszkadza skórę przez drapanie, infekcja może wracać niezależnie od skuteczności wcześniejszego leczenia.

Gronkowiec u psa ciągle wraca – dlaczego?

Nawracająca piodermia jest sygnałem, że warto poszukać głębiej.

Jeżeli bakteria wraca krótko po zakończeniu leczenia, możliwe są między innymi dwa scenariusze.

Pierwszy: infekcja nie została całkowicie opanowana.

Drugi: zakażenie zostało wyleczone, ale nadal istnieje problem, który uszkadza skórę i umożliwia bakteriom ponowne namnażanie.

Częstą przyczyną jest alergia.

Dlatego przy nawracających infekcjach diagnostyka powinna koncentrować się również na przyczynach pierwotnych.

Czy gronkowiec u psa może sam zniknąć?

Nie warto na to liczyć.

Niewielkie powierzchowne zaburzenia skóry czasami mogą ulec samoograniczeniu, ale jeśli pies ma wyraźne objawy piodermii, powinien zostać oceniony przez lekarza.

Bez leczenia świąd może powodować dalsze uszkadzanie skóry, a powierzchowna infekcja może się rozszerzyć lub pogłębić.

Szczególnie ważna jest szybka konsultacja, gdy pojawiają się bolesne guzki, ropa, przetoki lub pogorszenie ogólnego samopoczucia.

Domowe sposoby na gronkowca u psa

Domowe sposoby nie powinny zastępować diagnostyki.

Nie warto samodzielnie smarować skóry:

• spirytusem,
• wodą utlenioną,
• olejkami eterycznymi,
• ludzkimi maściami z antybiotykiem,
• przypadkowymi preparatami przeciwgrzybiczymi.

Część takich środków może dodatkowo podrażniać uszkodzoną skórę.

W domu można natomiast zadbać o czystość legowiska, zgodnie z zaleceniami kąpać psa w preparacie dermatologicznym oraz uniemożliwiać intensywne lizanie zmian.

Czy dieta pomaga na gronkowca u psa?

Nie istnieje specjalna dieta, która usuwa bakterie gronkowca ze skóry.

Znaczenie żywienia może być jednak ogromne, jeśli pierwotną przyczyną problemów jest reakcja na składnik pokarmu.

Przy podejrzeniu alergii pokarmowej lekarz może zalecić dietę eliminacyjną.

Nie należy jednak samodzielnie zmieniać co tydzień rodzaju karmy w poszukiwaniu tej, która „wyleczy gronkowca”.

Najpierw trzeba ustalić, czy alergia pokarmowa rzeczywiście znajduje się na liście prawdopodobnych przyczyn.

Czy gronkowiec u psa jest groźny?

W większości przypadków powierzchowne infekcje skóry można skutecznie leczyć.

Problem staje się poważniejszy, gdy:

• zakażenie jest głębokie,
• obejmuje dużą powierzchnię skóry,
• pies ma obniżoną odporność,
• bakteria jest oporna na antybiotyki,
• nie zostaje rozpoznana choroba podstawowa.

Głębokiej piodermii nie należy bagatelizować.

Bolesne guzki, przetoki i ropna wydzielina wymagają leczenia weterynaryjnego.

Kiedy iść z psem do weterynarza?

Konsultacja jest wskazana, jeśli pies:

• intensywnie się drapie,
• ma liczne krostki lub strupy,
• traci sierść w kilku miejscach,
• ma sączące zmiany,
• nieprzyjemnie pachnie mimo pielęgnacji,
• ma bolesne zmiany między palcami,
• ciągle liże łapy,
• infekcje regularnie nawracają.

Pilniejszej kontroli wymagają rozległe, głębokie i bardzo bolesne zmiany oraz objawy ogólne, takie jak osowiałość czy gorączka.

Jak zapobiegać nawrotom?

Nie zawsze można całkowicie zapobiec infekcji gronkowcowej.

Najważniejsze jest jednak kontrolowanie czynników, które sprzyjają uszkodzeniu skóry.

Jeżeli pies ma alergię, powinna być odpowiednio leczona.

Jeśli występują pasożyty, trzeba je wyeliminować.

W przypadku nawracających infekcji mogą być potrzebne dodatkowe badania w kierunku chorób ogólnych.

Warto również regularnie oglądać skórę psa.

Wczesne zauważenie kilku niewielkich zmian może pozwolić rozpocząć leczenie zanim infekcja obejmie większą powierzchnię ciała.

Gronkowiec u psa – podsumowanie

Gronkowiec u psa najczęściej kojarzony jest z bakteryjnym zakażeniem skóry, czyli piodermią. Głównym patogenem odpowiedzialnym za tego typu infekcje jest Staphylococcus pseudintermedius. Bakteria ta może występować również u zdrowych psów, dlatego sama jej obecność nie oznacza jeszcze choroby.

Problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do nadmiernego namnażania bakterii i rozwoju stanu zapalnego. Objawami mogą być krostki, strupy, zaczerwienienie, wyłysienia, świąd, sączące zmiany oraz nieprzyjemny zapach skóry.

Bardzo ważna jest odpowiedź na pytanie, dlaczego infekcja w ogóle się rozwinęła. Gronkowiec często wykorzystuje skórę uszkodzoną w wyniku alergii, intensywnego drapania, choroby pasożytniczej lub innego problemu dermatologicznego.

W diagnostyce wykorzystuje się przede wszystkim badanie skóry i cytologię. Przy głębokich, nawracających lub trudnych do leczenia infekcjach lekarz może wykonać posiew i antybiogram.

Leczenie może obejmować miejscowe preparaty przeciwbakteryjne, szampony dermatologiczne, a w uzasadnionych przypadkach także antybiotyki ogólne. Coraz większą uwagę zwraca się przy tym na rozsądne stosowanie antybiotyków ze względu na występowanie opornych szczepów, takich jak MRSP.

Jeżeli infekcja regularnie wraca, nie warto ograniczać się do kolejnej kuracji przeciwbakteryjnej. Nawracający gronkowiec u psa jest często sygnałem, że trzeba znaleźć i skutecznie kontrolować chorobę podstawową.