Ropienie oczu u psa

Rodzaje wydzieliny z oka – co kolor i konsystencja mówią o zdrowiu psa?

Zanim wpadniemy w panikę, warto nauczyć się rozróżniać rodzaje wydzieliny. Obserwacja jej charakteru to pierwszy krok do zrozumienia, z czym możemy mieć do czynienia. Każdy rodzaj może wskazywać na inną przyczynę problemu.

• Wodnista, przezroczysta wydzielina (łzotok, epiphora): Nadmierne łzawienie najczęściej świadczy o podrażnieniu. Może być spowodowane alergenami (pyłki, kurz), wiatrem, dymem lub drobnym ciałem obcym, które dostało się do oka. Czasem jest to też objaw niedrożności kanalików nosowo-łzowych.
• Śluzowa, szarobiała wydzielina: Gęstsza, ciągnąca się wydzielina o białawym zabarwieniu często towarzyszy zespołowi suchego oka (KCS), gdzie oko, nie produkując wystarczającej ilości łez, próbuje nawilżyć się poprzez produkcję śluzu.
• Ropna, żółta lub zielona wydzielina: To najbardziej niepokojący sygnał. Gęsta, nieprzezroczysta ropa o żółtym lub zielonkawym zabarwieniu niemal zawsze wskazuje na infekcję bakteryjną. Może być ona pierwotna lub wtórna do innego problemu, np. urazu czy obecności ciała obcego.
• Brązowawe, zaschnięte „śpiochy”: Niewielka ilość ciemnych, zaschniętych grudek w kącikach oczu, zwłaszcza po nocy, jest zazwyczaj normalna. To wyschnięte łzy, śluz i złuszczone komórki. Jednakże, jeśli ich ilość gwałtownie wzrasta, a wokół oczu tworzą się brązowe zacieki (szczególnie widoczne u psów o jasnej sierści), może to świadczyć o przewlekłym łzotoku i wtórnym zakażeniu drożdżakami.

„Opiekunowie często bagatelizują pierwsze objawy, myśląc, że to zwykłe 'śpiochy’. Tymczasem kolor i konsystencja wydzieliny to dla nas, lekarzy, kluczowa informacja diagnostyczna. Zielona ropa to nie jest kosmetyka, to sygnał alarmowy wskazujący na aktywną walkę organizmu z patogenem.” – dr n. wet. Anna Kowalska, specjalista okulistyki weterynaryjnej.

Najczęstsze przyczyny ropienia oczu u psa

Problem ropiejących oczu może mieć bardzo zróżnicowane podłoże. Poniżej przedstawiamy katalog najczęstszych przyczyn, od tych najprostszych do wymagających natychmiastowej interwencji.

Zapalenie spojówek (conjunctivitis)

To najpopularniejsza diagnoza w przypadku zaczerwienionych i ropiejących oczu. Zapalenie spojówek to stan zapalny błony śluzowej pokrywającej wewnętrzną stronę powiek i gałkę oczną. Może być wywołane przez:

• Alergie: pyłki traw, drzew, roztocza kurzu domowego. Wówczas ropieniu często towarzyszy świąd i pies może intensywnie trzeć oczy łapami.
• Czynniki drażniące: dym papierosowy, kurz, piasek, szampon, który dostał się do oczu podczas kąpieli.
• Infekcje wirusowe: np. wirus nosówki psów (choć dziś, dzięki szczepieniom, jest to rzadsze).
• Infekcje bakteryjne: mogą być pierwotne lub wtórne do innych schorzeń. To właśnie one odpowiadają za typową, żółto-zieloną ropę.

Zapalenie spojówek objawia się zaczerwienieniem, obrzękiem, mrużeniem oczu i oczywiście wydzieliną, która początkowo może być wodnista, a z czasem, w miarę rozwoju infekcji bakteryjnej, staje się ropna.

Ciało obce w oku

Źdźbło trawy, fragment kłosa, ziarenko piasku czy nawet mały owad – wszystko to może dostać się do oka psa podczas spaceru. Organizm próbuje pozbyć się intruza poprzez intensywną produkcję łez. Jeśli ciało obce nie zostanie usunięte, powoduje ból, silne podrażnienie i może prowadzić do uszkodzenia rogówki. Objawy są zazwyczaj nagłe i dotyczą jednego oka: pies gwałtownie zaczyna mrużyć oko, trze je łapą, jest niespokojny, a oko silnie łzawi.

Syndrom suchego oka (KCS)

Keratoconjunctivitis sicca, czyli zespół suchego oka, to schorzenie polegające na niedostatecznej produkcji frakcji wodnistej łez. Oko staje się suche, podrażnione i bardziej podatne na infekcje. W odpowiedzi organizm produkuje nadmierną ilość gęstego, lepkiego śluzu, który często przybiera postać żółtawej lub zielonkawej, ciągnącej się wydzieliny. Oko traci swój naturalny połysk, staje się matowe. Choroba ta ma często podłoże autoimmunologiczne i jest szczególnie częsta u ras takich jak Cavalier King Charles Spaniel, West Highland White Terrier, Mops czy Buldog Angielski.

Wady anatomiczne powiek

Niektóre rasy psów mają predyspozycje do wad w budowie powiek, które prowadzą do chronicznego drażnienia gałki ocznej.

1. Entropium: To podwinięcie się powieki (najczęściej dolnej) do wewnątrz. Rzęsy i sierść stale drażnią powierzchnię rogówki, powodując ból, łzotok i wtórne infekcje. Problem ten dotyka często Shar-Pei, Chow Chow czy Rottweilery.
2. Ektropium: To wywinięcie się powieki na zewnątrz. Odsłonięta spojówka jest narażona na wysychanie i zanieczyszczenia, co prowadzi do przewlekłych stanów zapalnych. Typowe dla ras takich jak Basset Hound, Bernardyn czy Cocker Spaniel.

W obu przypadkach ropienie oczu ma charakter przewlekły i wymaga często interwencji chirurgicznej.

Niedrożność kanalików nosowo-łzowych

Kanaliki nosowo-łzowe to małe przewody odprowadzające nadmiar łez z oka do jamy nosowej. Jeśli ulegną zatkaniu (z powodu wady wrodzonej, stanu zapalnego, czy zanieczyszczeń), łzy nie mają ujścia i wylewają się na zewnątrz. Powoduje to tzw. epiphorę, czyli stałe łzawienie. Wilgotna sierść pod oczami staje się idealnym środowiskiem dla rozwoju bakterii i drożdżaków, co skutkuje powstawaniem charakterystycznych, rdzawobrązowych zacieków. Problem ten jest szczególnie widoczny u ras brachycefalicznych (z krótkim pyskiem) oraz małych, białych psów jak Maltańczyk, Pudel czy Shih Tzu.

Wrzód rogówki

To jedno z najpoważniejszych schorzeń okulistycznych. Wrzód rogówki to otwarty ubytek w zewnętrznej warstwie oka. Może powstać w wyniku urazu (zadrapanie pazurem, ciało obce), zaawansowanego syndromu suchego oka lub infekcji. Jest to stan bardzo bolesny. Pies będzie unikał światła, mocno mrużył oko, a wydzielina może być zarówno wodnista (z powodu bólu i łzawienia), jak i gęsta, ropna, jeśli dojdzie do nadkażenia bakteryjnego. Nieleczony wrzód może prowadzić do perforacji gałki ocznej i utraty wzroku.

Ropienie oczu u psa – kiedy wizyta u weterynarza jest konieczna?

Chociaż delikatne przemycie oczu solą fizjologiczną może pomóc w przypadku lekkiego podrażnienia, istnieją objawy, których absolutnie nie wolno ignorować. Skontaktuj się z lekarzem weterynarii, jeśli zauważysz:

• Pojawienie się żółtej lub zielonej ropy.
• Silne zaczerwienienie i obrzęk powiek.
• Mrużenie oka, ocieranie się o meble, unikanie światła (światłowstręt) – to oznaki bólu.
• Widoczne zmętnienie lub zmiana koloru powierzchni oka (rogówki).
• Nagłe pogorszenie widzenia, wpadanie na przedmioty.
• Jakiekolwiek objawy dotyczące oka po urazie lub walce z innym zwierzęciem.
• Objawy nie ustępują lub nasilają się po 24 godzinach domowej pielęgnacji.

„Zasada jest prosta: z okiem nie ma żartów. Czekanie, aż 'samo przejdzie’ w przypadku ropnej wydzieliny lub objawów bólowych, może kosztować psa wzrok. Szybka diagnoza to podstawa skutecznego leczenia i uniknięcia trwałych powikłań.” – prof. Jan Nowak, specjalista chorób wewnętrznych psów.

Przykłady z gabinetu weterynaryjnego

Teoretyczne opisy najlepiej zobrazować na konkretnych przypadkach, z którymi lekarze weterynarii spotykają się na co dzień.

Przykład 1: Fafik, terier z alergią

Fafik, 3-letni Westie, trafia do gabinetu wiosną. Właścicielka zgłasza, że od tygodnia pies ma zaczerwienione oczy, z których cieknie wodnista wydzielina. Dodatkowo Fafik często drapie pysk i ociera się o dywan. Badanie nie wykazuje ciała obcego ani urazu. Objawy sezonowe i towarzyszący świąd mocno sugerują zapalenie spojówek na tle alergicznym. Po podaniu kropli przeciwhistaminowych i przeciwzapalnych objawy ustępują.

Przykład 2: Borys, bokser z wrzodem rogówki

Właściciel Borysa, energicznego boksera, zauważył, że po powrocie z lasu pies zaczął mocno mrużyć lewe oko. Oko jest silnie zaczerwienione, a z kącika wypływa mętna wydzielina. Borys jest osowiały i nie chce jeść. Badanie w gabinecie z użyciem specjalnego barwnika (fluoresceiny) ujawnia duży wrzód na środku rogówki, prawdopodobnie spowodowany ukłuciem przez gałąź. Wymaga to natychmiastowego, intensywnego leczenia antybiotykami w kroplach i lekami przeciwbólowymi.

Przykład 3: Luna, shih tzu z niedrożnymi kanalikami

Luna to urocza suczka shih tzu, która od szczeniaka ma problem z brązowymi zaciekami pod oczami. Opiekunowie regularnie przemywają okolice oczu, ale problem nawraca. Wydzielina jest głównie wodnista, ale zasychając tworzy ciemne strupki. Diagnoza to częściowa niedrożność kanalików nosowo-łzowych, typowa dla tej rasy. Leczenie polega na regularnej higienie i próbie udrożnienia kanalików w znieczuleniu.

Przykład 4: Rocky, buldog z syndromem suchego oka

9-letni buldog angielski Rocky od dłuższego czasu ma „brudne” oczy. Z kącików wypływa bardzo gęsta, lepka, żółtawa maź, którą trzeba usuwać kilka razy dziennie. Oczy psa wyglądają na matowe. Test Schirmera (mierzący produkcję łez) daje wynik bliski zeru. To klasyczny przypadek KCS. Rocky do końca życia będzie musiał otrzymywać leki stymulujące produkcję łez oraz preparaty sztucznych łez.

Przykład 5: Bella, owczarek niemiecki z entropium

Bella, roczna suka owczarka niemieckiego, od kilku miesięcy cierpi na nawracające zapalenie spojówek. Mimo leczenia kroplami, problem ciągle wraca. Dokładne badanie wykazuje, że dolna powieka w prawym oku jest lekko podwinięta do środka (entropium), a rzęsy drażnią gałkę oczną. To stałe drażnienie jest przyczyną stanu zapalnego. Problem został trwale rozwiązany poprzez prosty zabieg chirurgicznej korekty powieki.

Domowe sposoby na pielęgnację i pierwsza pomoc

W przypadku lekkiego podrażnienia, zanim udamy się do weterynarza, możemy spróbować pomóc psu w domu. Należy jednak pamiętać o kilku zasadach.

Czego NALEŻY używać do przemywania oczu?

• Jałowego roztworu soli fizjologicznej (0,9% NaCl) z apteki.
• Specjalistycznych płynów do pielęgnacji oczu dla psów, dostępnych w sklepach zoologicznych i gabinetach weterynaryjnych.
• Przegotowanej, ostudzonej wody (w ostateczności).

Czego NALEŻY UNIKAĆ?

• Naparów z ziół, zwłaszcza z rumianku! Mimo popularnego mitu, rumianek może uczulać i wysuszać oko, a drobinki ziół mogą dodatkowo je podrażniać.
• Kropli do oczu przeznaczonych dla ludzi. Zawierają one inne substancje czynne i w nieodpowiednich stężeniach, mogą psu zaszkodzić.
• Wody utlenionej, bornej czy innych domowych specyfików.

Jak prawidłowo przemyć psu oko?

1. Przygotuj jałowy gazik lub wacik bezpyłowy. Unikaj waty, która może zostawiać włókna.
2. Nasącz gazik obficie solą fizjologiczną lub specjalnym płynem.
3. Delikatnie przytrzymaj głowę psa i przetrzyj powiekę jednym, płynnym ruchem od zewnętrznego do wewnętrznego kącika oka.
4. Do każdego oka i do każdego przetarcia używaj nowego, czystego gazika.
5. Jeśli wydzielina jest zaschnięta, przyłóż mokry gazik na kilkanaście sekund, aby ją rozmiękczyć, a dopiero potem delikatnie usuń.

Podsumowanie – zdrowe oczy to szczęśliwy pies

Ropienie oczu u psa to objaw, którego nie można lekceważyć. Uważna obserwacja rodzaju wydzieliny, koloru i zachowania psa to pierwszy krok do zrozumienia problemu. Pamiętaj, że oczy są niezwykle delikatnym organem, a wiele schorzeń okulistycznych postępuje bardzo szybko. Domowa pielęgnacja jest ważna w profilaktyce i przy drobnych podrażnieniach, ale nigdy nie zastąpi profesjonalnej diagnozy. W przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów, zwłaszcza ropnej wydzieliny i oznak bólu, najlepszym przyjacielem Twojego psa okaże się lekarz weterynarii.